Zwolnienie lekarskie L4: ile płacą i co nowego w 2026

Zwolnienie lekarskie (L4) w Polsce jest zwykle płatne w wysokości 80% Twojego przeciętnego wynagrodzenia. Za pierwsze 33 dni choroby w roku kalendarzowym płaci pracodawca, potem wypłacany jest zasiłek z ZUS. Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują dokładniejsze przepisy o tym, co wolno, a czego nie wolno robić na zwolnieniu, a sprawdzać to mogą zarówno ZUS, jak i pracodawca.

Jak dostać zwolnienie lekarskie i czy trzeba je gdzieś zanosić

Lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA). Zwykle wystarczy mu Twój numer PESEL (jak go dostać, wyjaśniliśmy w artykule o numerze PESEL dla cudzoziemca).

Zwolnienie automatycznie trafia do ZUS, a pracodawca widzi je na swoim profilu płatnika, więc nie trzeba przynosić żadnego papieru. Wszystkie swoje zwolnienia zobaczysz na Internetowym Koncie Pacjenta.

Co musisz zrobić sam:

• jeśli będziesz chorować poza miejscem zamieszkania, podaj lekarzowi adres, pod którym będziesz przebywać;
• jeśli w czasie zwolnienia przeprowadzisz się pod inny adres, powiadom pracodawcę i ZUS w ciągu 3 dni;
• od razu powiedz pracodawcy lub koordynatorowi, że zachorowałeś i mniej więcej na ile dni.

Ile płacą na zwolnieniu lekarskim

Od 2022 roku zasiłek za czas pobytu w szpitalu także wynosi 80%, a nie 70% jak wcześniej. Pracodawca może płacić za pierwsze dni choroby więcej niż 80%, jeśli tak przewidują jego przepisy płacowe.

Podstawą jest przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym zachorowałeś. U pracownika liczy się wynagrodzenie po odliczeniu składek ZUS, które płaci on sam (13,71%). Jeden dzień to 1/30 podstawy. Zasiłek przysługuje za każdy dzień choroby, łącznie z dniami wolnymi.

Przykład. Przez cały rok zarabiałeś płacę minimalną z 2026 roku – 4806 zł brutto. Składki pracownika wynoszą 658,91 zł, więc podstawa to 4147,09 zł. Dzień choroby: 4147,09 ÷ 30 ≈ 138,24 zł, 80% – około 110,59 zł. Dziesięć dni zwolnienia to około 1105,90 zł przed potrąceniem podatku, więc na rękę dostaniesz mniej.

Kto płaci: pracodawca czy ZUS

• Za pierwsze 33 dni choroby w roku kalendarzowym płaci pracodawca: to wynagrodzenie chorobowe.
• W przypadku pracowników po 50. roku życia pracodawca płaci za 14 dni, począwszy od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym pracownik skończył 50 lat.
• Potem wypłacany jest zasiłek chorobowy z ZUS. Przelewa go ZUS, a jeśli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób – sam pracodawca.
• Maksymalnie zasiłek przysługuje przez 182 dni; 270 dni, jeśli przyczyną jest gruźlica albo choroba przypada na okres ciąży.

Jeśli pracujesz przez agencję pracy tymczasowej, Twoim pracodawcą jest agencja, więc wynagrodzenie chorobowe za pierwsze dni płaci ona. Pozostałe prawa pracownika agencji zebraliśmy w artykule o prawach pracownika tymczasowego.

Kiedy nie masz jeszcze prawa do pieniędzy: okres wyczekiwania

Zasiłek z ZUS nie przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia, lecz po okresie wyczekiwania:

• 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, jeśli jest obowiązkowe (umowa o pracę);
• 90 dni, jeśli ubezpieczenie jest dobrowolne (m.in. umowa zlecenia).

Bez okresu wyczekiwania zasiłek przysługuje m.in. po wypadku w drodze do pracy lub z pracy, absolwentom szkół i uczelni, którzy zostali objęci ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia nauki, oraz osobom ubezpieczonym obowiązkowo, które mają co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.

Zwolnienie lekarskie na umowie zlecenia

Na umowie zlecenia ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jeśli się na nie zdecydowałeś, z Twojego wynagrodzenia potrącana jest składka 2,45%, a po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia masz prawo do zasiłku z ZUS. Przepisy Kodeksu pracy o 33 dniach wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy na zleceniu nie obowiązują. Bez dobrowolnego ubezpieczenia zwolnienie lekarskie tylko potwierdza chorobę, ale pieniędzy za nie nie będzie.

Co wolno, a czego nie wolno na L4 od 13 kwietnia 2026 roku

Nowe zasady wprowadziła ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 26). Zmieniła ona art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zasiłek traci się za cały okres zwolnienia, jeśli ubezpieczony:

1. wykonuje pracę zarobkową – każdą czynność o charakterze zarobkowym bez względu na podstawę prawną, czy to umowa o pracę, zlecenie, czy własna firma;
2. robi coś niezgodnego z celem zwolnienia – jakiekolwiek działania, które utrudniają lub wydłużają leczenie albo powrót do zdrowia.

Wyjątkiem w obu przypadkach są czynności incydentalne, których w czasie zwolnienia wymagają istotne okoliczności. W drugim przypadku wyjątkiem są też zwykłe czynności dnia codziennego. Polecenie pracodawcy nie jest uważane za istotną okoliczność.

Wolno: pójść do lekarza, do apteki, na badania czy rehabilitację; zrobić zakupy spożywcze, zwłaszcza gdy mieszkasz sam; w wyjątkowej sytuacji podpisać pilny dokument, gdy nikt inny nie ma do tego uprawnień; być na pogrzebie bliskiej osoby.

Nie wolno: pracować w innej pracy ani „dorabiać”, wykonywać zadań od pracodawcy, wyjeżdżać w podróże. Adnotacja lekarza „chory może chodzić” pozwala na zwykłą aktywność, a nie na pracę czy wyjazdy.

Jeśli praca zostanie wykryta w ciągu pierwszych 33 dni, tracisz też wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy za cały okres. Te dni i tak wliczają się do limitu 182 dni.

Praca u innego pracodawcy: co zmieni się od 1 stycznia 2027 roku

Obecnie, jeśli jesteś ubezpieczony z dwóch tytułów (np. umowa o pracę w jednej firmie i zlecenie w innej), choroba dotyczy obu, a lekarz wystawia zwolnienie do każdego z nich. W czasie L4 nie wolno pracować w drugiej pracy.

Od 1 stycznia 2027 roku na Twoją prośbę lekarz będzie mógł nie wystawiać zwolnienia do tego tytułu, w którym ze względu na charakter pracy możesz ją wykonywać mimo choroby. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podaje przykład dziennikarza z chrypką: nie może prowadzić audycji radiowej, ale artykuł napisać może. W takim przypadku musisz powiadomić tego płatnika o okresie zwolnienia z innej pracy.

Jak ZUS i pracodawca kontrolują zwolnienie lekarskie

Kontrolować, czy prawidłowo wykorzystujesz zwolnienie, mogą ZUS i pracodawca. ZUS kontroluje m.in. pracowników firm, które zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego do 20 osób. Pracodawca może kontrolować, gdy sam wypłaca Ci wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek. Od 27 stycznia 2026 roku ZUS może też żądać od ubezpieczonego wyjaśnień w trakcie kontroli.

Jak to wygląda według poradnika ZUS:

• kontrola bez uprzedzenia: pod adresem ze zwolnienia, w miejscu pracy lub w innym miejscu;
• kontroler okazuje pisemne upoważnienie, może ustalić Twoją tożsamość i wejść do miejsca kontroli, ale nie może pytać o Twój stan zdrowia;
• jeśli nie ma Cię w domu, zostaniesz poproszony o wyjaśnienie nieobecności; wizyta u lekarza czy badania to usprawiedliwiony powód, a odmowę wyjaśnień uznaje się za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia;
• sporządza się protokół w dwóch egzemplarzach, a Ty masz 7 dni na zgłoszenie zastrzeżeń.

Nie pracuj na zwolnieniu nawet „na godzinkę” i nie wyjeżdżaj spod podanego adresu bez powiadomienia pracodawcy i ZUS. Ryzykujesz utratę pieniędzy za całe zwolnienie.

Co zrobić, gdy zachorujesz

1. Idź do lekarza, podaj PESEL i adres, pod którym będziesz przebywać w czasie choroby.
2. Od razu powiadom pracodawcę lub koordynatora.
3. Sprawdź zwolnienie na Internetowym Koncie Pacjenta.
4. Przebywaj pod podanym adresem; o zmianie powiadom w ciągu 3 dni.
5. Na umowie zlecenia sprawdź, czy opłacasz dobrowolną składkę chorobową.

Ogólne zasady zasiłku chorobowego opisano na stronie ministerstwa.

Jak pomaga STARKO

Zatrudniamy na legalnej umowie zgodnie z polskim prawem, z ubezpieczeniem. Koordynator mówi po ukraińsku i po rosyjsku i jest z Tobą w kontakcie codziennie, więc jeśli zachorujesz, daj mu znać – wyjaśni, co robić dalej. Szukasz legalnej pracy w Polsce? Zostaw zgłoszenie, a opowiemy Ci o ofertach pracy.