Od 2026 roku do stażu pracy w Polsce wlicza się nie tylko umowę o pracę, ale też lata na umowie zlecenia, we własnej firmie i przy pracy za granicą na innej podstawie. W prywatnych firmach nowe przepisy obowiązują od 1 maja 2026 roku. Żeby pracodawca uwzględnił te lata, zamów w ZUS zaświadczenie przez eZUS (wniosek USP) i oddaj je do działu kadr.
Co się zmieniło od 2026 roku
Zmiany wprowadziła ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1423), nazywana ustawą stażową. Dodała ona do Kodeksu pracy art. 302¹ z listą okresów, które teraz wliczają się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownika.
Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2026 roku dla pracodawców z sektora finansów publicznych, czyli instytucji państwowych i samorządowych. Dla wszystkich pozostałych, w tym magazynów, zakładów produkcyjnych i sklepów, obowiązuje od 1 maja 2026 roku.
Zlecenie nie staje się przez to umową o pracę. Lata na nim po prostu się uwzględnia, gdy pracujesz już na umowie o pracę, a pracodawca liczy Twoje uprawnienia.
Jakie okresy wliczają się teraz do stażu
- Umowa zlecenia, umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, i umowy agencyjne – jeśli w tym czasie podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
- Działalność gospodarcza i współpraca z przedsiębiorcą jako osoba współpracująca – jeśli były opłacane składki do ZUS; także okres ulgi na start.
- Zawieszenie firmy w celu sprawowania opieki nad dzieckiem – jeśli były opłacane składki emerytalne i rentowe.
- Zlecenie bez składek, gdy ustawa zwalniała z ubezpieczeń – m.in. uczniów i studentów do 26 lat. Taki okres trzeba udokumentować.
- Odpłatna praca za granicą nie na umowie o pracę, na przykład jako przedsiębiorca w Ukrainie – też pod warunkiem udokumentowania.
Nie wliczają się umowa o dzieło, wolontariat i praktyki studenckie. Jeśli okresy się pokrywają, na przykład zlecenie i umowa o pracę w tym samym czasie, wlicza się tylko jeden – korzystniejszy dla Ciebie.
Co daje dłuższy staż
| Uprawnienie | Od jakiego stażu zależy | Co zmienia reforma |
|---|---|---|
| Urlop: 20 dni przy stażu poniżej 10 lat, 26 dni – od 10 lat (art. 154 Kodeksu pracy) | Łączny, u wszystkich pracodawców | Zlecenie, własna firma i inne okresy dolicza się do łącznego stażu |
| Okres wypowiedzenia: 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące (art. 36 Kodeksu pracy) | Tylko u obecnego pracodawcy | Liczą się tylko zlecenia wykonywane dla tego samego pracodawcy |
| Dodatek stażowy, nagroda jubileuszowa, odprawa | Ustawa dla sfery budżetowej albo wewnętrzne przepisy firmy | Nowe okresy uwzględnia się tam, gdzie te świadczenia zależą od stażu |
Przykład. Przez 5 lat pracowałeś na zleceniu z opłacanym ZUS, a potem przez 6 lat na umowie o pracę. Dotąd pracodawca widział 6 lat stażu (bez uwzględnienia nauki) i dawał 20 dni urlopu. Gdy przyniesiesz zaświadczenie ZUS, staż wyniesie 11 lat i od 1 maja 2026 roku przysługuje Ci 26 dni.
Osobno do stażu „urlopowego” dolicza się naukę (art. 155 Kodeksu pracy): na przykład za ukończenie studiów wyższych – 8 lat. Reforma tej zasady nie zmieniła, a nauki i pracy w tych samych latach się nie sumuje.
Jak uzyskać zaświadczenie ZUS: krok po kroku
- Zaloguj się do eZUS na stronie zus.pl przez Profil Zaufany, e-dowód albo mObywatel.
- Nie masz żadnego z nich? Zarejestruj się w eZUS i wybierz opcję „e-Wizyta lub wizyta w placówce ZUS”. Potrzebne będą imię, nazwisko, data urodzenia, PESEL (jeśli nie masz PESEL – dane paszportu), telefon i e-mail. W ciągu 7 dni przyjdź z dokumentem do placówki ZUS albo odbądź rozmowę wideo z pracownikiem ZUS. Instrukcja krok po kroku: rejestracja na zus.pl.
- Złóż wniosek USP. W eZUS otwórz „Usługi” → „Katalog usług” i znajdź „USP” (Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy). Możesz zamówić wszystkie okresy, wybrany przedział albo okresy u konkretnego zleceniodawcy (po jego NIP). Załączniki nie są potrzebne.
- Czekaj na odpowiedź w eZUS. ZUS ma 7 dni. Zaświadczenie albo decyzję wysyła tylko na profil elektroniczny, więc włącz w ustawieniach powiadomienia SMS lub e-mail.
- Oddaj zaświadczenie pracodawcy. Pobierz plik i przekaż go do działu kadr. Zaświadczenie wygenerowane przez system ZUS bez odręcznego podpisu jest ważne.
Ustawa nie przewiduje papierowego wniosku USP, a pracodawca nie może zamówić zaświadczenia za Ciebie: wniosek składa sam pracownik. Jeśli nie masz jeszcze numeru PESEL, zacznij od niego – PESEL dla cudzoziemca.
Jeśli ZUS odmówił albo okresu nie ma w ZUS
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| Byłeś studentem do 26 lat na zleceniu, składek nie było | ZUS odmówi. Przynieś pracodawcy umowy, rachunki, potwierdzenia przelewów albo dokumenty podatkowe |
| Zleceniodawca pomylił się w dokumentach do ZUS albo ich nie złożył | Po decyzji odmownej poproś ZUS o postępowanie wyjaśniające: w eZUS na formularzu POG, pocztą albo w dowolnej placówce, z kopiami umów |
| Pracowałeś za granicą, na przykład w Ukrainie | ZUS nie ma takich danych. Przynieś dokumenty urzędu skarbowego lub instytucji ubezpieczeniowej, wyciąg z rejestru przedsiębiorców albo zaświadczenie zagranicznego pracodawcy |
| Nie zachowały się żadne dokumenty | Poproś byłego zleceniodawcę o kopie, choć nie ma obowiązku ich wydać. Bez dokumentów okresu się nie doliczy |
Ostatecznie okres dolicza pracodawca. Może odmówić, jeśli dokumenty są niepełne albo budzą uzasadnione wątpliwości, i wtedy Twoim zadaniem jest udowodnić okres, na przykład przedstawiając tłumaczenie przysięgłe dokumentów. Spór rozstrzyga sąd pracy.
Do kiedy przynieść dokumenty
Jeśli 1 maja 2026 roku pracowałeś już u prywatnego pracodawcy, masz 24 miesiące od tej daty na przyniesienie dokumentów o nowych okresach. Okresu niepotwierdzonego w tym terminie ten pracodawca do stażu nie doliczy.
Nowe uprawnienia powstają od dnia, w którym je nabyłeś, ale nie wcześniej niż od 1 maja 2026 roku. Jeśli dokumenty wpłynęły później, ale w terminie, uprawnienie liczy się od dnia jego nabycia, a nie od dnia, w którym przyniosłeś zaświadczenie. Ustawa nie przewiduje wyrównania urlopu ani dodatków za lata przed 1 maja 2026 roku.
Jeśli zaczynasz nową pracę, przynieś zaświadczenie od razu przy zatrudnieniu. Wtedy pracodawca od początku prawidłowo ustali liczbę dni urlopu.
Typowe błędy
- Czekanie, aż dział kadr sam zamówi zaświadczenie w ZUS.
- Mylenie zlecenia z umową o dzieło: na umowie o dzieło stażu nie ma.
- Niezaglądanie do eZUS: odpowiedź ZUS nie przychodzi pocztą.
- Liczenie dwa razy tych samych miesięcy, gdy zlecenie i umowa o pracę trwały równolegle.
Szczegółowe odpowiedzi na pytania o nowe przepisy zebrało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: Staż pracy – pytania i odpowiedzi.
Co dalej
Zbierz wszystkie swoje umowy zlecenia, potwierdzenia wypłat i dokumenty z Ukrainy, złóż wniosek USP i oddaj zaświadczenie pracodawcy. W STARKO pracownicy dostają legalną umowę według polskiego prawa z ubezpieczeniem, a koordynator mówi po ukraińsku i po rosyjsku i jest z Tobą w kontakcie codziennie. Szukasz takiej pracy? Zobacz oferty pracy z zakwaterowaniem.
Najczęstsze pytania
Czy umowa o dzieło wlicza się do stażu pracy od 2026 roku?
Nie. Nowe przepisy obejmują umowę zlecenia, umowy o świadczenie usług, umowy agencyjne i działalność gospodarczą, ale umowy o dzieło do stażu się nie wlicza.
Jak uzyskać zaświadczenie ZUS o stażu bez Profilu Zaufanego?
Zarejestruj się w eZUS na stronie zus.pl i w ciągu 7 dni potwierdź tożsamość w placówce ZUS z dokumentem albo podczas rozmowy wideo z pracownikiem ZUS. Potem złóż w eZUS wniosek USP.
Jak długo ZUS przygotowuje zaświadczenie do stażu pracy?
ZUS rozpatruje wniosek USP według zasad postępowania administracyjnego i ma na to 7 dni. Zaświadczenie albo decyzję odmowną wysyła tylko na profil eZUS.
Czy praca w Ukrainie wlicza się do polskiego stażu pracy?
Udokumentowaną pracę za granicą na umowie o pracę wlicza się według dotychczasowych przepisów, a od 2026 roku także pracę na innej podstawie, na przykład jako przedsiębiorca. ZUS nie wydaje takich zaświadczeń, więc dokumenty z zagranicy przynosisz pracodawcy sam.
Czy pracodawca dopłaci za urlop, którego nie dostałem w poprzednich latach?
Nie. Uprawnienia z dłuższego stażu powstają od dnia, w którym je nabyłeś, ale w prywatnych firmach nie wcześniej niż od 1 maja 2026 roku.