Status UKR: do kiedy obowiązuje i jak go nie stracić

Status UKR to oznaczenie w rejestrze PESEL, które potwierdza, że korzystasz w Polsce z ochrony czasowej. Po decyzji Rady UE obowiązującej od 5 sierpnia 2026 roku ochronę przedłużono do 4 marca 2028 roku i nie trzeba w tej sprawie niczego składać. Status można jednak stracić wcześniej: przez wyjazd z Polski na ponad 30 dni, uzyskanie innego zezwolenia na pobyt albo niepotwierdzoną tożsamość.

Do kiedy obowiązuje status UKR

Od 5 marca 2026 roku zasady ochrony czasowej są zapisane w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przeniosła je tam ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu specustawy (Dz.U. 2026 poz. 203). Zgodnie z art. 106 tej ustawy pobyt osoby korzystającej z ochrony czasowej uważa się za legalny, dopóki obowiązuje odpowiednia decyzja Rady UE, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Decyzja wykonawcza Rady UE 2026/1912 z 30 lipca 2026 roku weszła w życie 5 sierpnia 2026 roku i przedłużyła ochronę czasową o rok – do 4 marca 2028 roku. Data 4 marca 2027 roku, którą mogłeś widzieć wcześniej, dotyczyła poprzedniego terminu ochrony. Nie myl jej z ostatecznym terminem składania wniosków o kartę CUKR: według informacji UdSC nadal jest to 4 marca 2027 roku.

Przez co można stracić status UKR

Ochrona czasowa kończy się, jeśli:

1. wyjechałeś z Polski na ponad 30 dni;
2. po przyjeździe nie złożyłeś wniosku o PESEL UKR w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy;
3. uzyskałeś zezwolenie na pobyt czasowy (w tym kartę CUKR), pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE, status uchodźcy, ochronę uzupełniającą, zgodę na pobyt tolerowany lub pobyt ze względów humanitarnych;
4. złożyłeś w Polsce wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej;
5. uzyskałeś ochronę czasową w innym państwie UE;
6. na piśmie zrezygnowałeś z ochrony czasowej w urzędzie gminy;
7. nabyłeś obywatelstwo polskie lub innego państwa UE.

Oddzielnie ustawa o wygaszeniu specustawy (art. 25 ust. 1) zobowiązała osoby, które uzyskały status UKR bez ważnego paszportu, do potwierdzenia tożsamości w urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 roku. Kto tego nie zrobił, od 1 września 2026 roku ma status NUE.

Czym jest status NUE i co robić, jeśli go masz

NUE to oznaczenie w rejestrze PESEL dla cudzoziemców spoza UE, którzy nie mają innego oznaczenia, takiego jak UKR czy CUKR. Sam numer PESEL się nie zmienia, zmienia się tylko oznaczenie w rejestrze. Status NUE pojawia się m.in. po wyjeździe na ponad 30 dni albo gdy tożsamość nie została potwierdzona w terminie.

Skutki są poważne: tracisz ochronę czasową i uprawnienia związane ze statusem UKR. Bez ważnego PESEL UKR nie złożysz też wniosku o kartę CUKR.

Oficjalne źródła nie opisują procedury, która przywracałaby status UKR po 31 sierpnia 2026 roku. Jeśli masz teraz NUE, nie zwlekaj: ustal w urzędzie wojewódzkim, na jakiej podstawie przebywasz teraz w Polsce i jakie zezwolenie możesz uzyskać.

Jeśli nie masz ważnego paszportu, Opolski Urząd Wojewódzki radzi zwrócić się po niego do konsulatu Ukrainy w Polsce. Jeśli natomiast przebywasz w Polsce legalnie na innej podstawie, na przykład na wizie, zgodnie z przepisem przejściowym pracodawca może powierzać Ci pracę na podstawie powiadomienia, dopóki Twój pobyt jest legalny, ale nie dłużej niż do 4 marca 2029 roku.

Wyjazd za granicę: zasada 30 dni

• Do 30 dni. Wyjazd trwający do 30 dni nie pozbawia statusu.
• Ponad 30 dni. Wyjazd z Polski na ponad 30 dni kończy ochronę czasową, a status zmienia się na NUE.
• Jeśli planujesz wyjazd na ponad 30 dni. Zgłoś go najpóźniej w dniu opuszczenia Polski. Takie oświadczenie o wyjeździe można złożyć w urzędzie gminy albo online, jak opisano na stronie miasta stołecznego Warszawy. Status UKR po takim wyjeździe i tak wygaśnie.
• Granica rejestruje daty. Straż Graniczna prowadzi rejestr osób z ochroną czasową, w którym są daty przekroczenia granicy Polski w obie strony.

Ta sama zasada 30 dni obowiązuje także wtedy, gdy złożyłeś już wniosek o kartę CUKR, ale jeszcze jej nie dostałeś.

Czy można teraz uzyskać status UKR

Tak, ale tylko osoby, które dopiero przyjechały i mają prawo do ochrony czasowej:

• wniosek o PESEL ze statusem UKR składa się w dowolnym urzędzie gminy w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy Polski;
• potrzebny jest ważny dokument podróży, zdjęcie i odciski palców (u dzieci – od 6. roku życia);
• według komunikatu UdSC od 5 sierpnia 2026 roku ochrony czasowej udziela się tylko osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie, w odpowiednich przypadkach – po przedstawieniu właściwego potwierdzenia. Warunek ten nie dotyczy osób, które korzystały z ochrony czasowej w danym państwie UE przed 4 sierpnia 2026 roku i w tym dniu oraz bez przerwy zachowują status ochronny w tym samym państwie;
• statusu nie dostanie osoba, która ma już zezwolenie na pobyt, inną ochronę w Polsce albo ochronę czasową w innym państwie UE.

Jak załatwia się PESEL i PESEL UKR, opisaliśmy szczegółowo w artykule PESEL dla cudzoziemca.

Co daje status UKR

• Legalny pobyt w Polsce do 4 marca 2028 roku, jeśli status nie zostanie utracony wcześniej.
• Praca bez zezwolenia. Pracodawca w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy składa powiadomienie do powiatowego urzędu pracy. Według wyjaśnień MSWiA, jeśli tego nie zrobi, Twoja praca nie staje się nielegalna.
• Własna firma. Osoby z ochroną czasową mogą prowadzić działalność gospodarczą na zasadach ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium RP.
• Leczenie. Dostęp do opieki zdrowotnej, tak jak w przypadku obywateli Polski, zależy od ubezpieczenia i opłacania składek. Wyjątki to dzieci do 18 lat, kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu, mieszkańcy miejsc zbiorowego zakwaterowania z odpowiednim zaświadczeniem oraz ofiary gwałtu lub tortur.

Oś czasu 2026–2028

Zasady ochrony czasowej zmieniały się już kilka razy, więc śledź komunikaty na stronie UdSC i swojego urzędu wojewódzkiego.

Co dalej: CUKR czy inna karta pobytu

• Spełniasz warunki CUKR. To karta pobytu na 3 lata, po której otrzymaniu status UKR zmienia się na CUKR. Kto ma do niej prawo i jak złożyć wniosek przez MOS, wyjaśniamy w artykule o karcie CUKR.
• Nie kwalifikujesz się do CUKR. Przestrzegaj warunków statusu UKR, przede wszystkim zasady 30 dni, i z wyprzedzeniem pomyśl o karcie pobytu na zasadach ogólnych, na przykład w celu pracy. Jak złożyć taki wniosek, wyjaśniamy w artykule o karcie pobytu przez MOS.
• Masz NUE. Nie odkładaj wizyty w urzędzie wojewódzkim i nie pracuj bez ustalonej podstawy pobytu.

W STARKO załatwiamy zezwolenie na pracę, pomagamy z numerem PESEL i kartą pobytu, a koordynator mówi po ukraińsku i po rosyjsku. Szukasz legalnej pracy w Polsce? Zostaw zgłoszenie, a menedżer skontaktuje się z Tobą w ciągu dnia roboczego.